Stacje paliw i CNG/LNG – specyficzne wymagania PPOŻ

Praca przy odbiorach technicznych stacji paliw to zadanie dla osób o stalowych nerwach. Mamy tu do czynienia z unikalnym połączeniem ogromnej ilości substancji łatwopalnych, oparów tworzących mieszaniny wybuchowe oraz ciągłego ruchu osób postronnych. O ile tradycyjne stacje benzynowe są nam dobrze znane od dekad, o tyle punkty tankowania gazu LNG i CNG wprowadzają zupełnie nowe ryzyka – skrajnie niskie temperatury mediów kriogenicznych oraz bardzo wysokie ciśnienia robocze.

W takich obiektach ochrona przeciwpożarowa nie jest dodatkiem, lecz integralną częścią procesu technologicznego. Tu każdy element, od wyłącznika awaryjnego po rodzaj zastosowanej gaśnicy, musi być precyzyjnie dobrany do rodzaju składowanego paliwa. Jako specjalista PPOŻ zwracam szczególną uwagę na to, by urządzenia zabezpieczające posiadały nie tylko atesty przeciwpożarowe, ale również certyfikaty dopuszczające do pracy w strefach zagrożenia wybuchem (ATEX).

Najważniejsze systemy i wyzwania techniczne

Zabezpieczenie stacji paliw to wielowarstwowa struktura, która musi zadziałać automatycznie w ułamku sekundy.

• Strefy zagrożenia wybuchem (EX): Najważniejszym elementem jest wyznaczenie i rygorystyczne przestrzeganie stref EX wokół dystrybutorów, zaworów oddechowych zbiorników oraz punktów zrzutu paliwa. W tych miejscach jakiekolwiek urządzenie elektryczne (w tym oświetlenie czy czujniki) musi być w wykonaniu przeciwwybuchowym.
• Systemy detekcji wycieków i gazów: Na stacjach CNG i LNG kluczowe są detektory metanu. Gaz ziemny jest lżejszy od powietrza i w przypadku nieszczelności gromadzi się pod zadaszeniem wiaty. System musi wykryć stężenie gazu znacznie poniżej dolnej granicy wybuchowości i natychmiast odciąć dopływ paliwa do dystrybutorów.
• Przeciwpożarowy wyłącznik prądu i przyciski awaryjne (ESD): Na stacji paliw przyciski "STOP" muszą być rozmieszczone tak, by zarówno pracownik, jak i klient mogli z nich skorzystać w razie zauważenia rozlewiska lub ognia. Zadziałanie systemu ESD zamyka zawory elektromagnetyczne przy zbiornikach, co odcina "paliwo dla ognia".

Dobór środków gaśniczych: proszek czy piana?

Na stacjach paliw tradycyjnie królują gaśnice proszkowe o dużej masie (6 kg i 9 kg) oraz agregaty gaśnicze 25 kg. Proszek typu ABC lub BC jest najskuteczniejszy przy gaszeniu pożarów cieczy i gazów pod ciśnieniem, ponieważ błyskawicznie przerywa reakcję chemiczną spalania.

• Specyfika LNG: Przy wyciekach gazu skroplonego (kriogenicznego) woda może być niebezpieczna, gdyż powoduje gwałtowne parowanie cieczy. Tu liczy się opanowanie i odcięcie zaworów, a następnie zabezpieczenie strefy proszkiem i ciężką pianą gaśniczą, która odetnie dostęp tlenu do rozlewiska.
• Oznakowanie: Wszystkie punkty czerpania wody, rozmieszczenie gaśnic oraz zakazy palenia i używania ognia otwartego muszą być wykonane z materiałów odpornych na warunki atmosferyczne i agresywne opary paliw.

Co zauważam podczas audytów terenowych?

Największym zagrożeniem jest rutyna. Często spotykam się z zastawionymi podjazdami dla straży pożarnej lub brakiem aktualnych pomiarów ciągłości uziemień na nalewakach. Pamiętajmy, że przeskok iskry elektrostatycznej przy tankowaniu oparów benzyny to najczęstsza przyczyna pożarów na stacjach. Równie ważne jest dbanie o czystość sorbentów – muszą być one zawsze suche i gotowe do natychmiastowego użycia w razie niewielkiego wycieku przy dystrybutorze.

Dla kogo jest ta wiedza?

• Właściciele i franczyzobiorcy stacji paliw: odpowiedzialni za bezpieczeństwo personelu i klientów.
• Kierowcy zawodowi i operatorzy cystern: dla których znajomość rozmieszczenia wyłączników awaryjnych to podstawa BHP.
• Projektanci instalacji gazowych: którzy muszą  uwzględnić specyficzne odległości bezpieczne od budynków mieszkalnych.

Podsumowanie

Stacje paliw, a zwłaszcza nowoczesne punkty tankowania gazu LNG i CNG, to obiekty o podwyższonym ryzyku. Tutaj nie ma miejsca na kompromisy jakościowe. Każdy element wyposażenia – od znaków ostrzegawczych po gaśnice – musi być niezawodny i posiadać pełną dokumentację techniczną. Wszystkie niezbędne akcesoria oraz certyfikowany sprzęt przeciwpożarowy do zabezpieczenia stacji paliw i obiektów przemysłowych można skompletować w profesjonalnym sklepie Firestop.