Systemy oddymiania grawitacyjnego a mechanicznego – kiedy każde z rozwiązań jest wymagane przepisami?
Kiedy przepisy wymagają zastosowania oddymiania grawitacyjnego, a kiedy mechanicznego?
W mojej codziennej praktyce rzeczoznawcy, wybór między systemem grawitacyjnym a mechanicznym to nie tylko kwestia kosztów, ale przede wszystkim precyzyjna analiza scenariusza pożarowego i wymogów wynikających z Warunków Technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Choć oba systemy mają ten sam cel – usunięcie dymu i gorących gazów pożarowych – ich zastosowanie jest ściśle powiązane z architekturą obiektu i bezpieczeństwem dróg ewakuacyjnych.
Systemy oddymiania grawitacyjnego, oparte na oknach lub klapach dymowych wyposażonych w siłowniki elektryczne, stosuję najczęściej w klatkach schodowych budynków niskich (N) i średniowysokich (SW) oraz w halach jednokondygnacyjnych. Mechanizm ich działania jest prosty i opiera się na zjawisku konwekcji: gorący dym unosi się do góry i wydostaje na zewnątrz przez otwory w dachu lub górnej części elewacji, pod warunkiem zapewnienia odpowiedniego napowietrzania (np. przez drzwi wejściowe). Przepisy wymagają stosowania takich rozwiązań m.in. na klatkach schodowych budynków biurowych czy mieszkalnych o określonej wysokości, aby zapobiec ich zadymieniu i umożliwić bezpieczne opuszczenie obiektu.
Zupełnie inaczej podchodzę do systemów oddymiania mechanicznego. Tutaj przepływ gazów jest wymuszony przez wentylatory oddymiające, co czyni ten system niezależnym od warunków atmosferycznych (np. silnego wiatru, który przy systemie grawitacyjnym mógłby „wtłaczać” dym z powrotem do środka). Oddymianie mechaniczne jest obowiązkowe w sytuacjach, gdzie grawitacja zawodzi – przede wszystkim w garażach podziemnych o powierzchni powyżej 1500 m², w drogach ewakuacyjnych budynków wysokich (W) i wysokościowych (WW) oraz w głębokich podziemiach i centrach handlowych. W takich obiektach projektuję wentylację kanałową lub strumieniową, która musi gwarantować określoną wydajność (liczbę wymian powietrza) i odporność temperaturową wentylatorów (klasy F400 czy F600).
Ważnym punktem zapalnym podczas odbiorów technicznych jest integracja obu systemów z SAP (Systemem Alarmu Pożaru). System grawitacyjny jest relatywnie tani w eksploatacji, ale wymaga regularnych przeglądów akumulatorów w centralach sterujących. Z kolei system mechaniczny, mimo że znacznie bardziej wydajny i przewidywalny, generuje wyższe koszty inwestycyjne i wymaga zapewnienia zasilania gwarantowanego (prowadzenie kabli ognioodpornych HDGs).
Kiedy zatem wybrać konkretne rozwiązanie? Jako rzeczoznawca zawsze kieruję się zasadą: oddymianie grawitacyjne tam, gdzie pozwala na to prosta geometria budynku i przepisy, natomiast mechaniczne wszędzie tam, gdzie mamy do czynienia z dużą kubaturą, brakiem bezpośredniego dostępu do dachu lub rygorystycznymi wymaganiami dotyczącymi ochrony nadciśnieniowej klatek schodowych. Ostateczna decyzja zawsze musi wynikać z zatwierdzonego projektu ochrony przeciwpożarowej, który bierze pod uwagę nie tylko koszt urządzeń, ale przede wszystkim przewidywany czas ewakuacji i bezpieczeństwo ekip ratowniczych.
