Zawór przeciwpożarowy EIS 120 a klapa odcinająca – kiedy który element w instalacji wentylacyjnej

W projektowaniu oraz odbiorach instalacji wentylacji mechanicznej kluczem do zachowania ciągłości przegród pożarowych jest zatrzymanie rozprzestrzeniania się ognia, dymu i gorących gazów wewnątrz kanałów. Zarówno zawór przeciwpożarowy (często nazywany zaworem odcinającym lub anemostatem ppoż.), jak i klapa odcinająca posiadają klasyfikację EIS 120 (Szczelność ogniowa E, Izolacyjność I, Dymoszczelność S przez 120 minut).

Mimo tej samej klasy odporności ogniowej oba te elementy pełnią zupełnie inne role w geometrii sieci wentylacyjnej. Mylenie ich lub stosowanie zamienne bez analizy przepływu powietrza to jeden z grzechów głównych projektantów i instalatorów.

Podczas audytów PPOŻ i odbiorów budowlanych sprawdzam nie tylko poprawność montażu w przegrodzie (zastosowanie odpowiednich zapraw czy wełny mineralnej z masą pęczniejącą), ale również dostęp do elementów wyzwalających i rewizyjnych. Wszystkie niezbędne materiały do uszczelnień przepustów instalacyjnych, tabliczki informacyjne PPOŻ oraz sprzęt gaśniczy zabezpieczający obiekty warto zamawiać u sprawdzonych dostawców – profesjonalną armaturę i certyfikowany osprzęt PPOŻ oferuje sklep Firestop.pl.

Zawór przeciwpożarowy EIS 120

Zawór przeciwpożarowy odcinający to połączenie zaworu nawiewnego/wywiewnego (anemostatu) z wbudowanym mechanizmem przegrody odcinającej i wyzwalaczem topikowym (zwykle na 72°C).

• Gdzie go montujemy: Zaprojektowany do instalacji bezpośrednio na zakończeniach przewodów wentylacyjnych – w ścianach lub stropach oddzielenia pożarowego, gdzie kanał kończy się punktem nawiewu lub wywiewu z pomieszczenia.
• Główne zalety: Łączy w sobie funkcję estetycznego nawiewnika/wywiewnika z możliwością regulacji strumienia powietrza (poprzez obrót talerzyka) oraz zabezpieczenia ppoż. Jest kompaktowy, łatwy w montażu w małych średnicach (zazwyczaj DN 100, DN 125, DN 160, DN 200) i drastycznie obniża koszty instalacji na zakończeniach ciągów.
• Ograniczenia: Nadaje się wyłącznie do małych strumieni powietrza i niewielkich średnic. Nie stosuje się go wewnątrz magistrali wentylacyjnych, lecz na ich wylotach/wlotach.

Klapa odcinająca EIS 120

Przeciwpożarowa klapa odcinająca (okrągła lub prostokątna) to zaawansowane urządzenie montowane w miejscu, gdzie przewód wentylacyjny przechodzi przez przegrodę pożarową.

• Gdzie ją montujemy: Wewnątrz tranzytowych ciągów wentylacyjnych, na głównych kanałach magistralnych, na odgałęzieniach do stref pożarowych oraz w miejscach przejść przez ściany i stropy oddzielenia pożarowego.
• Główne zalety: Dostępna w bardzo szerokim zakresie wymiarów (od DN 100 do wielkogabarytowych klap prostokątnych o wymiarach rzędu 1500x1000 mm i większych). Zapewnia minimalne opory przepływu powietrza dla dużych wydajności wentylatorów. Może być wyposażona w siłownik elektryczny ze sprężyną powrotną zintegrowany z systemem BMS lub SSP, co pozwala na zdalne sterowanie i testowanie.
• Ograniczenia: Wyższy koszt urządzenia i montażu, konieczność zapewnienia przestrzeni serwisowej (drzwiczki rewizyjne w kanale lub obudowie) oraz większa masa.

Zasady doboru: Kiedy co wybrać?

• Wybierz zawór przeciwpożarowy EIS 120, gdy:

1. Kanał wentylacyjny kończy się bezpośrednio w ścianie lub stropie stanowiącym granicę strefy pożarowej.

2. Średnica przewodu jest mała (do DN 200).

3. Potrzebujesz połączyć funkcję zakończenia instalacji (anemostatu) z zamknięciem PPOŻ.

4. Chcesz uniknąć montażu osobnej klapy i osobnej kratki nawiewnej w małych pomieszczeniach (np. łazienki, małe pomieszczenia socjalne, komórki).

• Wybierz klapę odcinającą EIS 120, gdy:

1. Przewód wentylacyjny przechodzi przez przegrodę pożarową i biegnie dalej do kolejnych pomieszczeń (tranzyt).

2. Wydajność instalacji wymaga średnic większych niż DN 200 lub przewodów prostokątnych.

3. Wymagane jest automatyczne sterowanie z centrali SSP lub BMS (klapa z siłownikiem 24V/230V i wyłącznikiem krańcowym).

4. Klapa stanowi element systemu przewietrzania lub oddymiania.

Najczęstsze błędy wykonawcze

Najpopularniejszym błędem na budowach jest zamiana zaworu przeciwpożarowego na zwykły anemostat metalowy pod pretekstem, że "przecież kawałek dalej na kanale jest zwykła klapa". Jeśli przegroda oddzielenia pożarowego jest przebijana przez punkt nawiewny, to właśnie w samej przegrodzie musi znajdować się element o klasie EIS 120.

Kolejny problem to niewłaściwe uszczelnienie przestrzeni między obudową zaworu lub klapy a przegrodą budowlaną. Użycie zwykłej pianki poliuretanowej zamiast dedykowanej masy pęczniejącej czy zaprawy cementowo-gruntowej całkowicie unieważnia klasyfikację EIS 120.

Należy także pamiętać o odpowiednim oznaczeniu przegród i klap numerami identyfikacyjnymi zgodnymi z projektem PPOŻ. 

Podsumowanie

Zarówno zawór przeciwpożarowy, jak i klapa odcinająca w klasie EIS 120 są nieodzownymi elementami bezpiecznej wentylacji. Zawór idealnie sprawdza się jako estetyczne i ekonomiczne zamknięcie punktowe na końcach małych przewodów, natomiast klapa jest niezastąpionym ciągowym strażnikiem na magistralach rozrowadzających powietrze po budynku. Prawidłowy dobór tych urządzeń i ich poprawny montaż to gwarancja sprawnego odbioru budynku przez Straż Pożarną. Pamiętaj, że pełny asortyment wspierający zabezpieczenia przepustów i instalacji PPOŻ oferuje Firestop.pl.